Kinh tế tuần hoàn: Doanh nghiệp việt không thể đứng ngoài cuộc

Trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên đang ngày càng cạn kiệt, việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn chính là công thức tăng trưởng bền vững mà doanh nghiệp Việt không thể đứng ngoài cuộc.  

Nền kinh tế tuần hoàn chính là một giải pháp thay thế bền vững

Theo TS. Nguyễn Hoàng Nam – Bộ Tài Nguyên Môi Trường: Trong nền kinh tế tuyến tính truyền thống, các nhà sản xuất khai thác tài nguyên thiên nhiên để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ, sau đó phế thải từ sản xuất và tiêu dùng bị đưa đi chôn lấp thậm chí là thải ra môi trường tự nhiên, ví dụ như thải ra biển gây ra những “vùng chết” trên đại dương, gây tổn hại đến trữ lượng cá chết vì rác nhựa… Ngược lại, nền kinh tế tuần hoàn chính là một giải pháp thay thế bền vững cho mô hình truyền thống nói trên. Trong nền kinh tế tuần hoàn, các nhà sản xuất chú trọng kéo dài thời hạn và tận dụng tối đa giá trị sử dụng của tài nguyên, sau đó quản lý và tái tạo những sản phẩm và tài nguyên này vào cuối vòng đời sử dụng. Như vậy, việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn sẽ giúp giảm phát thải, thúc đẩy sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, góp phần giải quyết các vấn đề về khan hiếm và bảo tồn tài nguyên đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế Việt Nam.
Cũng theo chia sẻ của ông Nguyễn Quang Vinh, Tổng thư ký VCCI, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững (VBCSD): Kinh tế tuần hoàn là một xu thế tất yếu – nhằm hướng đến một nền kinh tế xanh. Không chỉ là tiền, mà lợi ích cho toàn xã hội. Tại Việt Nam, khái niệm nền kinh tế tuần hoàn đã bắt đầu trở nên phổ biến, tuy nhiên việc ứng dụng mô hình vào thực tiễn vẫn còn rất hạn chế, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Vì thế, cộng đồng doanh nghiệp Việt cần hiểu được vai trò thiết yếu của kinh tế tuần hoàn, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng mô hình này vào hoạt động sản xuất kinh doanh của mình…

Kinh tế tuần hoàn là một xu thế tất yếu – nhằm hướng đến một nền kinh tế xanh, không chỉ là tiền, mà lợi ích cho toàn xã hội.

Doanh nghiệp áp dụng hình kinh tế tuần hoàn như thế nào?

Nhìn từ thực tiễn mô hình kinh tế tuần hoàn tại Heineken Việt Nam, đơn vị này 2 năm (2017 -2018) đã được nhận giải thưởng “Doanh nghiệp bền vững nhất Việt Nam” từ VCCI. Ông Matt Wilson, Giám đốc Ngoại vụ Cấp cao Heineken Việt Nam cho biết: Những sáng kiến ở Heineken không chỉ giúp giảm phát thải mà còn kiến tạo ra giá trị từ rác thải đó là gần 99% phế thải hoặc phụ phẩm được tái sử dụng hoặc tái chế. Quá trình sản xuất bia như bã hèm, men thừa hay bùn lắng sau quá trình xử lý nước thải, đều được tái sử dụng làm thức ăn chăn nuôi hoặc phân bón cho cây trồng.
Các nguyên vật liệu khác như thủy tinh, giấy bìa, nhôm, nhựa và giấy đều được tái sử dụng hoặc tái chế. Hay gần như 100% chai bia thủy tinh của Heineken được thu hồi lại để tái sử dụng trước khi được tái chế tại nhà máy thủy tinh vào cuối vòng đời sản phẩm. 4 trên 6 nhà máy bia của Heineken sử dụng nhiệt năng từ năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh khối, không phát thải các-bon; Nhiên liệu sinh khối được sinh ra từ việc tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp như vỏ trấu, mùn cưa (thường bị coi như rác thải không có giá trị và bị đốt bỏ) làm nguyên liệu tạo ra hơi nước phục vụ cho việc nấu bia… Đặc biệt, chương trình thu gom và tái chế hơn 1 tấn nắp chai bia Tiger thành vật liệu sắt đã xây dựng cầu tại tỉnh Tiền Giang, sắp tới tại An Giang, TP.HCM… Không chỉ ứng dụng kinh tế tuần hoàn tại doanh nghiệp của mình, Heineken đã chủ động tìm kiếm, truyền cảm hứng tinh thần “Chọn sống xanh” trong chuỗi cung ứng đến các doanh nghiệp tại Việt Nam.
Ông Hoàng Anh Dũng, Công ty May mặc Hoàng Nguyễn, một doanh nghiệp trong nước, chia sẻ rằng ông “đã ứng dụng nhiều sáng kiến từ Heineken Việt Nam như nguyên tắc bảo vệ bản thân, bảo tồn nguồn nước và hệ thống báo cáo phát triển bền vững” tại công ty của mình.
Phát triển bền vững nơi chúng ta tạo dựng một tương lai con người và hành tinh của chúng ta cùng phát triển bằng cách xây dựng những chuỗi cung ứng nguyên liệu bền vững, giảm thiểu tác động môi trường và phát triển các loại bao bì không rác thải, ông Hemant Rupani – Tổng giám đốc Mondelez Kinh Đô Việt Nam Mondelēz cũng cho biết mục tiêu phát triển bền vững của Tập đoàn Mondelēz đến năm 2025 là giảm thiểu tác động môi trường thông qua cam kết sử dụng 100% bao bì có khả năng tái sử dụng; Giảm thiểu rác thải thực phẩm, giảm lượng khí thải CO2 trong toàn bộ quy trình sản xuất và lượng nước sử dụng và phát triển nông nghiệp bền vững. Ngoài ra, những bước tiến trong các mục tiêu về bảo vệ môi trường và nông nghiệp bền vững đến năm 2020 nhằm chống lại nạn phá rừng và bảo hộ quyền đất đai, quyền con người; cũng như mở rộng những nỗ lực này tại các địa phương nơi công ty có thể đem lại tầm ảnh hưởng tích cực mạnh mẽ nhất. Bên cạnh việc thu mua 43% lượng cacao từ Cocoa Life – chương trình phát triển cacao bền vững chủ chốt của công ty – để sản xuất các nhãn hàng sô cô la, trong năm 2018, Mondelēz tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng một chuỗi cung ứng dầu cọ bền vững bằng cách đẩy mạnh các hoạt động phản đối những công ty đồn điền góp phần gây nên nạn phá rừng…

Rất cần sức mạnh tổng hợp từ nhiều phía

Theo số liệu thống kê của VBCSD: Có tới 71% doanh nghiệp cho biết họ đã lên kế hoạch hành động cho các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc và có 13% đã xác định các công cụ cần và 29% đặt ra các mục tiêu cụ thể. Hơn 80% cho biết họ có nhiều khả năng sẽ mua hàng hóa và dịch vụ từ các bên đã đăng ký thực hiện các mục tiêu này hơn.
Theo nhìn nhận từ các chuyên gia kinh tế: Ở thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0, việc áp dụng kinh tế tuần hoàn sẽ không phải là điều xa vời với các doanh nghiệp Việt Nam, nếu họ muốn tham gia sâu vào chuỗi giá trị cung ứng tuần hoàn toàn cầu. Vì vậy Mô hình kinh tế tuần hoàn là tất yếu được kết nối từ cộng đồng xã hội, khách hàng với doanh nghiệp.
Từ góc độ của một doanh nghiệp, ông Phạm Phú Ngọc Trai – Chủ tịch PRO Vietnam nhìn nhận: Khi hình thành một hệ sinh thái thu gom và tái chế bao bì trong nước vững mạnh, câu chuyện này lan tỏa sâu rộng sẽ giúp tăng tỉ lệ tái chế, giảm thiểu lượng bao bì thải ra môi trường và giảm nhập khẩu nguyên liệu, bao bì từ các nước.
Cũng theo ông Nguyễn Quang Vinh, hình thành chuỗi liên kết giữa các doanh nghiệp, là bao gồm các chuyên gia, hiệp hội doanh nghiệp, doanh nghiệp cùng hợp tác chặt chẽ, nhằm đưa ra các khuyến nghị về mặt chính sách, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tuần hoàn vào sự phát triển, không chỉ có đóng góp về mặt kinh tế, xã hội và mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Đồng thời, những gì từ kinh nghiệm thực tiễn của những doanh nghiệp đi trước sẽ khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam tự tin áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong hoạt động của mình một cách sáng tạo, tối ưu hóa hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường… Tuy nhiên, để thực hiện được mô hình này, Nhà nước phải đóng vai trò “bà đỡ” đưa ra những chính sách phù hợp, và thành bại hay không, đó là quyết định của doanh nghiệp.