NÂNG TẦM VAI TRÒ CỦA QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

Quản trị doanh nghiệp thường gắn liền với một nhà lãnh đạo. Nếu một nhà lãnh đạo có tầm nhìn sáng suốt sẽ tìm ra lời giải cho bài toán quản trị doanh nghiệp của họ phù hợp với thực tế thị trường.

Vai trò của Quản trị doanh nghiệp trong thời kỳ chuyển đổi số

Thực tế cho thấy hiện nay, phần lớn các công ty ở Việt Nam chưa chú trọng nhiều đến việc xây dựng một hệ thống quản trị doanh nghiệp theo chuẩn quốc tế. Nhiều công ty còn lơ là, buông xuôi hệ thống quản trị. Quyền lực của một công ty tập trung hết vào người có ghế Chủ tịch HĐQT dẫn dến tình trạng nhiều năm qua Việt Nam vẫn luôn giữ chỉ số quản trị doanh nghiệp (QTDN) thấp nhất trong khu vực. Qua mỗi năm có sự thay đổi nhưng chỉ ghi nhận ở một số công ty đứng đầu. Theo 1 báo cáo từ Bộ Công Thương, hiện VN chỉ có 23% lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rõ khái niệm và nguyên tắc của QTDN, còn đa phần vẫn nhầm lẫn giữa khái niệm quản trị và điều hành.

Trong khi đó, theo nhận định của các chuyên gia thì việc 1 công ty có quản trị tốt hay không sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đòn bẩy tài chính, hay đúng hơn là tác động không nhỏ đến nguồn vốn. Điều này cũng góp phần quyết định sự thắng bại của một doanh nghiệp.

Chị Phạm Thị Mỹ Lệ – Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Le & Associates (L&A) – Phó Chủ tịch HAWEE nêu quan điểm rằng 1 công ty thành công hay không phụ thuộc vào hệ thống quản trị của họ. Thông thường, mô hình quản trị của 1 công ty thường gắn liền với tính cách của một nhà lãnh đạo. Nếu người quản trị có xu hướng cởi mở với cấp dưới, sẵn sàng tiếp thu, đón nhận cái mới thì họ dễ dàng tiếp nhận những phương pháp quản trị tiên tiến trên thế giới và đưa về áp dụng tại công ty. Như vậy, văn hóa doanh nghiệp của công ty đó cũng theo chiều hướng tích cực, hướng ngoại và dễ dàng bắt nhịp với thị trường. Khi đó, công ty sẽ được nhà đầu tư, cổ đông đánh giá cao và thuận lợi phát triển hơn.

Ngược lại, đối với những công ty có người lãnh đạo luôn khư khư giữ 1 phương pháp điều hành “nắm quyền”, dồn hết mọi quyền lực về mình, không phân bổ cho ai sẽ dễ gây nên sự ức chế trong 1 tập thể. Công ty không có 1 người lãnh đạo chịu lắng nghe thì lâu dần những ý kiến phản bác sẽ bị tắt dần. Lãnh đạo quá quyền hành, quyết đoán nhưng thiếu sự nhận định khách quan khi ra quyết định sẽ hạn chế sự phát triển và tầm nhìn đối với nhân viên của họ. Như vậy, khi những nhân viên không hạnh phúc thì khách hàng của họ không được hạnh phúc. Một ảnh hưởng tiêu cực có thể thấy rõ là cổ đông, nhà đầu tư sẽ dễ dàng phản ứng với những quyết định vô lý từ HĐQT và dẫn đến những mâu thuẫn. Nếu nhiều mâu thuẫn kéo dài thì sẽ kìm hãm sự phát triển của công ty, của các nhân viên và công ty sẽ luôn trong một vòng luẩn quẩn không thể thoát ra để tiến bộ.

Một thành viên khác của HAWEE chia sẻ rằng vai trò của QTDN là vô cùng quan trọng. Nếu 1 công ty muốn thành bại trên thị trường thì không thể bỏ qua yếu tố này. Quản trị giúp định hướng sự khác biệt của 1 công ty và nâng tầm nó trên thị trường chứng khoán. Trong khi đó, nếu 1 nhà điều hành tập trung mọi quyền lực về phía họ, nghĩa là người đó không muốn xây dựng các nhóm, không hoan nghênh sự thảo luận, đóng góp ý kiến thì không thể phát triển vì mục tiêu chung.

“Muốn phát triển thì công ty nên hình thành nên nhiều nhóm nhỏ. Nhiều cái đầu vẫn tốt hơn 1 cái đầu. Còn nếu lãnh đạo tự cho mình là đúng hoàn toàn, bắt nhân viên phải làm theo thì họ đang độc tài. Đó là tư tưởng cổ hủ, xa xưa không còn phù hợp trong thời buổi công nghệ số phát triển nhanh như hiện nay. Giờ đây một tổ chức là công lao của nhiều người và họ phải được công nhận điều đó mới có sự cống hiến”, thành viên HAWEE chia sẻ.

Chị Cao Thị Ngọc Dung – Chủ tịch PNJ, Chủ tịch HAWEE cùng các thành viên HAWEE – là nữ chủ Doanh nghiệp tại diễn đàn Cùng hướng tới doanh nghiệp của tương lai do HAWEE tổ chức.

QTDN tác động ra sao đến nguồn vốn?

Các nhà điều hành doanh nghiệp lớn trên thị trường đều nhận định rằng một công ty quản trị tốt hay không cũng ảnh hướng đến nguồn vốn để vận hành. Một nhà đầu tư khi quyết định rót vốn họ đón đầu cơ hội mua kiếm lời, nhà đầu tư cá nhân nên quan tâm đến mô hình quản trị doanh nghiệp của một công ty. Các quỹ đầu tư giá trị, đầu tư lâu dài, để quyết định rót vốn họ sẽ quan tâm ban lãnh đạo của công ty đó ra sao? có đủ tầm để điều hành công ty ngày càng đi lên hay không? công ty có minh bạch?

Các quỹ đầu tư, nhà đầu tư càng có số vốn lớn họ càng yêu cầu đối tác phải minh bạch, uy tín, không khuất tất, bất hợp lý trong toàn bộ quá trình vận hành. Xét trên các yếu tố này, các công ty trên sàn chứng khoán nếu QTDN tốt chừng nào thì sẽ thu hút lượng vốn tỉ lệ thuận với uy tín của doanh nghiệp chừng đó.

Ngược lại, nếu công ty không có sự minh bạch, mâu thuẫn giữa các cổ đông càng tăng cao thì nguy cơ lượng vốn ngoại rút dần là điều tất yếu. Thực tế này đã diễn ra tại nhiều công ty. Do đó, để tăng cường huy động vốn từ bên ngoài – vay nợ, doanh nghiệp cần mở rộng quy mô, tăng sự minh bạch, rõ ràng về mọi thứ, tăng cường chi tiêu vốn và duy trì cơ cấu tài sản hữu hình phù hợp với quy mô, kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp. Mặc khác, doanh nghiệp phải không ngừng cải thiện giá trị thị trường của doanh nghiệp và kiểm soát khả năng thanh toán, hiệu quả hoạt động một cách hợp lý mới có thể thu hút nguồn vốn.

Từ thực tế có thể nhận định rằng QTDN có sức ảnh hưởng lớn đến nguồn vốn cho doanh nghiệp. Theo báo cáo năm 2019 của Morningstar, các quỹ đầu tư xem trọng yếu tố quản trị, đóng góp xã hội và hạn chế tác động môi trường đã đón nhận thêm 20,6 tỷ USD dòng vốn đầu tư mới, cao gấp 4 lần năm 2018, lập kỷ lục từ trước tới nay.

Bức tranh thu hút FDI của Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Theo đó, để thu hút đầu tư, yếu tố đầu tiên mà doanh nghiệp Việt phải cải thiện chính là công tác quản trị, mà cụ thể là hoạt động xây dựng Hội đồng quản trị (HĐQT) và ban điều hành doanh nghiệp vận hành một cách quy củ, minh bạch, cân bằng cũng như được kiểm soát quyền lực.

Về quy mô HĐQT có tác động tích cực lên đòn bẩy tài chính nên cũng cần phải thay đổi. Quy mô HĐQT lớn thường có xu hướng sử dụng nợ hơn là vốn chủ sở hữu. Do đó, doanh nghiệp cần gia tăng quy mô HĐQT góp phần mở rộng nhiều mối quan hệ hơn và có thể huy động vốn dễ hơn, đồng thời có thể tiếp cận với mạng lưới các giám đốc trong công ty để kiểm soát quá trình phân phối tài chính. HĐQT độc lập đều có tác động tiêu cực lên đòn bẩy tài chính. Ở Việt Nam, khi thị trường vốn phát triển và tạo ra những kênh đầu tư hấp dẫn cho công chúng thì việc tăng cường số lượng HĐQT độc lập càng trở nên cần thiết.

Ngoài ra, việc tập trung quyền lực của HĐQT có thể dẫn đến các quyết định sai lầm ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, từ đó tác động đến đòn bẩy tài chính của doanh nghiệp và thậm chí có khả năng xâm phạm quyền lợi của các cổ đông khác. Do đó, việc phân tán quyền lực giúp các thành viên của công ty gia tăng mức độ liên kết, cam kết và hợp tác thực hiện chiến lược, đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông khác. Do đó, việc phân tán quyền lực giúp các thành viên của công ty gia tăng mức độ liên kết, cam kết và hợp tác thực hiện chiến lược, đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông nhỏ.

Có thể thấy, dù quản trị doanh nghiệp không phải là lời giải cho mọi vấn đề về quản trị công ty nhưng việc nhìn nhận đúng đắn và thực thi nghiêm túc các quy chuẩn trong quản trị doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, tạo sự tin tưởng nơi nhà đầu tư, thu hút dòng vốn và chiếm lĩnh thị trường kinh doanh.