THẤY LÀNG HOA SA ĐÉC LÀ THẤY TẾT

Miền Nam nói chung và miền Tây Nam Bộ nói riêng có khá nhiều làng hoa. Hầu như tỉnh thành nào cũng có, nhưng nổi tiếng nhất nhì thì phải nói đến làng hoa Sa Đéc, hay còn gọi là làng hoa Tân Qui Đông, Sa Đéc, Đồng Tháp.

Làng hoa Sa Đéc đón khách hầu như quanh năm, nhưng rộ nhất, nhộn nhịp nhất là vào dịp tháng chạp cận Tết. Khoảng chừng 15-25 tháng chạp âm lịch, khi muôn sắc hoa bừng nở khắp xóm làng, là thời điểm làng hoa đông vui như trẩy hội. Đây cũng là thời điểm bận rộn nhất của người làng hoa: tất tả chuẩn bị đóng gói, vận chuyển hoa để đem bán khắp các chợ tết không chỉ ở Sa Đéc, ở các tỉnh lân cận mà còn ra tận miền Trung, xuất ngoại…. Nếu có dịp ghé làng hoa vào thời điểm này, du khách sẽ bắt gặp những giàn hoa đủ mọi sắc màu bồng bềnh trên dòng nước phù sa.

Làng hoa Sa Đéc, trồng chơi mà ăn thiệt

Thả bộ dọc bờ sông Tiền, men theo đường tỉnh lộ 848 hoặc Lê Lợi, Sa Nhiên – Cai Dao, Sa Nhiên – Ông Thung, du khách sẽ được chiêm ngắm cả một rừng hoa với đủ kỳ hoa dị thảo đua nhau khoe sắc. Riêng con đường “Vườn Hồng” từ bờ sông Tiền chạy ra sông Sa Đéc là vương quốc của hoa Hồng với trên 50 giống Hồng.

Chịu khó tiếp thu các phương pháp ươm trồng, lai ghép, tạo giống mới vào loại năng động nhất trong các làng hoa phải nói đến làng hoa Sa Đéc, hay còn gọi là làng hoa Tân Qui Đông. Nếu trước đây làng hoa kiểng Tân Qui Đông chỉ sản xuất theo kinh nghiệm tích lũy dần qua nhiều thế hệ thì bây giờ việc tiếp cận và vận dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào việc nuôi trồng, tạo giống mới cho hoa ngày càng nhiều, ở bờ Nam sông Tiền cạnh vành đai tuyến tỉnh lộ 848 thuộc thị xã Sa Đéc – tỉnh Đồng Tháp, làng hoa Tân Qui Đông hay còn được biết đến với tên gọi làng hoa Sa Đéc là một làng nghề truyền thống với lịch sử thăng trầm cả trăm năm.

Chỉ nhìn sơ qua các con số thì có thể tin là nơi đây đang ăn nên làm ra thật sự. Số liệu làng hoa khi có diện tích khoảng  300 ha đất nhưng doanh số tăng đều, thu năm 2006 đạt 29 tỉ đồng, năm 2007 đạt 42 tỉ đồng, năm 2012 là 115 tỉ. Nên cũng dễ hiểu vì sao hiện tại, làng hoa trăm năm này đã phình to hơn với diện tích 527 ha với khoảng 2.300 hộ dân tham gia trồng hoa. Con số này không dừng lại, đến năm 2020 diện tích đã lên đến 1.000 ha, địa bàn trồng hoa cũng lan rộng ra các khóm Sa Nhiên, Tân Qui Tây, Tân Khánh Đông, phường 3 (thị xã Sa Đéc), xã Tân Mỹ (huyện Lấp Vò. Mùa tết 2021 này, làng hoa Sa Đéc sẽ giới thiệu hàng trăm giống hoa mới phục vụ tết .

Thời gian gần đây, khách đến làng hoa ngày một đông hơn, khi con đường chạy xuyên khu vực chính của làng được cải tạo nâng cấp đã hoàn thiện. Hai bên đường được tạo cảnh quan khá đẹp, có thêm các nhà chờ xe buýt thuận tiện cho du khách đi lại. Làng hoa vì thế mà nhộn nhịp hơn.

Làng hoa Sa Đéc bây giờ không chỉ bán hoa cho thương lái, mà còn đầu tư làm du lịch. Bên cạnh những âu lo hệ lụy từ khai thác du lịch với một nơi chưa từng làm du lịch, cũng có những lạc quan về đời sống của người trồng hoa ngày một ổn định hơn. Sự hiếu khách, xởi lởi sẵn có của người miền Tây có đất dụng võ nhiều hơn và thu được lợi nhuận nhiều hơn, cùng với hoa. Thực  tế thì so về mức độ thú vị và thu hút du lịch, làng hoa Sa Đéc xứng là ngôi đứng đầu bảng trong các làng hoa Nam Bộ.

Cách trồng hoa độc đáo

Với dân nhiếp ảnh, quay phim… thì làng hoa Sa Đéc là nơi rất được ưa chuộng để săn ảnh, ghi hình vì nơi đây luôn có chất liệu phù hợp dưới nhiều góc độ.

Làng hoa rất nổi tiếng về các loại hoa hồng, hoa cúc. Riêng về hoa cúc – nhất là cúc Mâm xôi và cúc Đại đóa thì mỗi năm chỉ trồng duy nhất 1 đến 2 vụ vì phải mất đến 6 tháng kỳ công chăm sóc. Người trồng hoa phải canh sao cho vừa cúng ông Táo xong là hoa sẽ trổ vàng và có thể trưng đến rằm tháng giêng. Hoa Tết thường xuống giống từ giữa năm, lúc đang vào mùa nước nổi nên nhà vườn phải lập giàn để đưa hoa lên cao. Lâu rồi thành lệ, những giống hoa gieo vào vụ tiếp sau cũng được cho lên giàn.

Hoa trồng trên giàn là nét độc đáo nhất của làng hoa Sa Đéc cho đến tận bây giờ. Những giỏ hoa trên giàn, những chiếc xuồng lướt nhẹ giữa những giàn hoa của người nông dân trong mùa nước lũ, là hình ảnh gây ấn tượng mạnh cho du khách. Đây là nét đặc trưng so với nhiều nơi khác, hoa ở Tân Qui Đông thường được đặt trên những giàn cao để tận dụng nguồn nước lên từ những con rạch nhỏ.

Do địa thế nơi đây nằm cạnh sông Tiền nên vào mùa lũ, nước thường đe dọa làng hoa. Mùa trồng hoa tết cũng là mùa con nước lũ tràn đồng ở miền Tây nên nhà vườn ở đây phải đưa hoa lên giàn là cần thiết, không chỉ giúp chống hoa bị hư hỏng mà còn giữ cho hoa sạch, không lấm lem bùn đất. Ngoài hạn chế sâu bệnh thì bộ rễ thoáng, cây không bị úng nước. Người trồng hoa nhờ thế cũng tận dụng nguồn nước dưới ruộng để tưới cho hoa kiểng. Do đó việc để nước vào ruộng và đưa hoa lên giàn có nhiều lợi ích. Dù hiện nay xung quanh làng đã xây dựng đê bao điều tiết lũ, nước không còn ngập tràn các ruộng hoa nhưng nông dân vẫn giữ thói quen trồng hoa trên giàn, dù không hoàn toàn như xưa nhưng đây mới chính là điểm độc đáo thu hút khách tham quan và nhấn thêm cá tính cho hoa thương hiệu làng hoa Sa Đéc.

Box:

Sa Đéc xưa kia thuộc vùng Thủy Chân Lạp, có nhiều giải thích khá lý thú về cái tên Sa Đéc, được gọi trại từ chữ Phsa Dek có nghĩa là Chợ Sắt. Nhưng có rất nhiều học giả nghiên cứu về Nam Bộ khẳng định đây chỉ là sự trùng hợp vô tình về phát âm. Chưa có bất cứ một tài liệu nào chứng minh rằng trước kia chợ Sa Đéc chuyên bán đồ sắt hoặc là chợ được làm bằng sắt đặc trưng để người dân gọi thành đặc điểm. Cũng có lập luận cho rằng vì nhà lồng của chợ Sa Đéc được người Pháp xây dựng theo kiến trúc của tháp Effel bằng sắt, nhưng người Pháp chỉ xây dựng chợ Sa Đéc từ khoảng đầu thế kỷ thứ 20 còn cái tên Phsa Dek đã có từ rất lâu.

Một tài liệu khác căn cứ vào “Gia Định thành thông chí” của Trịnh Hoài Đức có đoạn miêu tả : “…Phố chợ dọc theo bờ sông, nhà cửa nối nóc nhau san sát như vảy cá kéo dài đến 5 dặm, dưới sông có những nhà bè, gác làm phòng ốc, đậu sát nhau thành hàng..” Từ đó khẳng định Sa Đéc là chợ nổi, trong tiếng Khmer đọc là Phsa ăsek , sau được đọc trại là Sa Đéc rồi thành địa danh cho đến tận bây giờ.