Thời trang xanh hay thời trang bền

Thời trang xanh hay thời trang bền vững giờ đây không chỉ dừng lại ở việc dùng nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên để tạo nên sản phẩm mà còn có những bước tiến mới, từ phía nhà sản xuất cho đến nhà phân phối, góp phần làm thay đổi thói quen tiêu dùng.

Tìm vật liệu thay thế…

Ngành thời trang với lượng chất thải ra môi trường gấp vài lần so với những chuyến bay quốc tế và vận chuyện hàng hải toàn thế giới cộng lại mỗi năm, luôn đứng đầu danh sách các ngành ô nhiễm nhất thế giới. Từ năm 2016, các “ông lớn” nhanh chóng nhảy vào cuộc, không chỉ để bắt kịp xu hướng sống xanh mà còn lan tỏa tinh thần bền vững.

H&M là một trong số rất ít các hãng fast-fashion đi đầu xu hướng này. Một mặt, hãng thu gom quần áo từ nhiều thương hiệu khác nhau để tái chế; mặt khác, H&M không ngừng đầu tư nghiên cứu tìm ra những nguyên liệu bền vững, ít tác động đến sức khỏe con người và môi trường. Trong bộ sưu tập (BST) Conscious Exclusive 2019 hồi tháng 4, H&M lần đầu giới thiệu với người yêu thời trang loại vải có tên Pinatex, bọt BLOOM và sợi Cam.

Được làm từ sợi cellulose chiết xuất từ lá cây dứa (thơm), với đặc tính vừa mềm mịn, vừa có những đường nhăn tự nhiên, vừa có độ bóng lấp lánh, Pinatex được dùng thay thế da động vật. Trong khi đó, bọt BLOOM sẽ được dùng làm đế lót giày, dép nhờ nguồn gốc tảo sinh khối; còn sợi Cam mềm như lụa lại được làm từ vỏ cam tươi – phụ phẩm của ngành nước ép. Nỗ lực này của H&M không những giúp đảm bảo giá thành sản phẩm không đổi, phá vỡ định kiến đắt đỏ và già cỗi bấy lâu nay của thời trang bền vững.

Các nhà mốt cao cấp không đứng ngoài cuộc

Năm 2018, Burberry tuyên bố ngừng sử dụng lông động vật cho các thiết kế và cam kết chấm dứt việc tiêu hủy hàng tồn kho nhằm giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến hệ sinh thái tự nhiên, chống lãng phí tài nguyên. Tiếp đó, vào tháng 4/2019, hãng bắt đầu thúc đẩy việc sử dụng chất liệu nhựa trong quy trình sản xuất bằng việc thay thế toàn bộ móc treo quần áo, các tấm bạt phủ đồ, túi nhựa poly bằng chất liệu thân thiện với môi trường. Song song đó, Burberry còn khởi động chương trình thu hồi móc quần áo bằng nhựa, ở những quy trình bắt buộc phải dùng túi nilon chống thấm nước, hãng cam kết tuân thủ quy chuẩn 30% nhựa sinh học có thể phân hủy. Đến năm 2025, tất cả bao bì nhựa của Burberry đều có thể tái chế hoặc dễ phân hủy ở môi trường tự nhiên.

Cuối tháng 6/2019, Chanel đã mua lại lượng lớn cổ phần trong công ty start-up Evolved by Nature – nơi phát triển lụa tự nhiên thay thế các loại vải sử dụng hóa chất độc hại trong quá trình sản xuất, cho thấy sự quan tâm của nhà mốt đến thời trang bền vững. 

Trước đó, Chanel đã tuyên bố không sử dụng da bò sát trong quá trình sản xuất. Năm 2018, Chanel  đầu tư vào công ty khởi nghiệp của Phần Lan có tên Sulapac, nghiên cứu loại vật liệu giống nhựa nhưng có khả năng phân hủy sinh học hoàn toàn nhằm chế tạo bao bì thân thiện môi trường thay cho túi giấy hoặc túi nilon. “Vào thời điểm chuyển đổi xã hội, kinh tế và môi trường như hiện nay, chúng tôi nghĩ rằng cần phải tiếp tục đẩy mạnh tham vọng và cam kết của mình” – chia sẻ của đại diện Chanel cũng chính là nỗ lực thiết thực của ngành thời trang với cuộc sống loài người.

Dùng nhựa tái chế, tận dụng nguyên liệu thừa

Thay vì đầu tư vào nghiên cứu, tìm nguyên liệu thay thế mới, một số hãng thời trang tận dụng ngay nguồn nhựa tái chế để làm giày dép, quần áo. Mỗi đôi Adidas Ultra Boost Parley cần 11 chai nhựa tái chế trong khi dòng Flyknit của Nike cần 6 chai là có thể tạo ra một đôi giày thể thao bền chắc và đẹp không thua gì các mẫu giày khác. Các thiết kế thời trang từ nhựa tái chế của thương hiệu áo tắm Olga Kolkova (Nga), hãng thời trang Everlane, A Day… được người tiêu dùng đón nhận nồng nhiệt.

Trong ngành nhuộm, để sản xuất vải cho 1 chiếc áo sơ-mi, trung bình sẽ tiêu tốn khoảng 5 lít nước. Nước thải công nghiệp chứa thuốc nhuộm chưa qua xử lý cực kỳ độc hại cho môi trường và các loài sinh vật. Nếu qua xử lý thì ngốn mất của nhà sản xuất một số tiền không nhỏ. Một số hãng thời trang ý thức được điều này nên đã chuyển qua dùng thuốc nhuộm tự nhiên từ các loại cây cỏ, rau củ.

Vải vóc, da hay các loại chất liệu phụ kiện dôi ra trong quá trình làm sản phẩm sẽ được tận dụng để tạo ra dòng sản phẩm có giá thành thấp hơn. Việc làm này vừa tiết kiệm cho nhà thiết kế, vừa giúp thương hiệu đến được với nhiều người tiêu dùng hơn. Tại Việt Nam, Leinné là một trong vài thương hiệu thời trang bền vững áp dụng hình thức này.

… đến tìm cách kéo dài vòng đời sản phẩm

Lợi nhuận của các hãng thời trang luôn nằm ở việc bán ra càng nhiều sản phẩm càng tốt. Tuy nhiên, các thương hiệu bền vững lại chú ý đến vòng đời sản phẩm và khuyến khích người tiêu dùng kéo dài nó bằng nhiều biện pháp thiết thực. Một chiếc túi chẳng may đứt quai, một chiếc áo chẳng may mòn cổ hay bung chỉ theo số lần sử dụng, các thương hiệu sẵn sàng giúp khách hàng của họ làm chiếc quai mới, thay cổ áo mới, nếu có nhu cầu. Quy trình bảo hành sản phẩm trọn đời là một trong những cách hữu hiệu giúp giảm thiểu rác thải ra môi trường, cho dù đó là rác dễ phân hủy.

Một cách thức khác góp phần kéo dài vòng đời sản phẩm là khuyến khích người mua dùng đồ second hand. Nhưng khuyến khích thôi chưa đủ, còn cần phải tạo điều kiện cho người mua tiếp cận sản phẩm. “Chợ” đồ second hand hay pre-owned (cụm từ chỉ hàng hiệu đã qua sử dụng) giờ đây đa dạng và sôi nổi từ thế giới thực đến thế giới mạng. Hàng thùng, hàng đổ đống, những tiệm đồ second hand mọc lên như nấm ở các đô thị, dành cho những người thích mua trực tiếp. Với người thích mua sắm online thì có thể ghé qua “chợ” đồ trên các ứng dụng Vestiaire Collective, Reebonz… Tại Việt Nam, tháng 12 năm nay, Re.Loved – ứng dụng thương mại dành cho người yêu thời trang tìm kiếm các phụ kiện cao cấp đã qua sử dụng, chính thức đi vào hoạt động trên các thiết bị Android và iOS. Không chỉ khuyến khích người dùng mua hàng pre-owned, Re.Loved còn đẩy mạnh thay đổi thói quen mua sắm bằng cách tạo cơ hội để người mua trả lại bao bì và hộp giấy, nếu họ không cần.

Bền vững đồng nghĩa với việc mua ít đi, sống chất hơn. Chính những nỗ lực thân thiện và hữu ích này đã đưa thời trang bền vững đến gần hơn với số đông người dùng, không chỉ thay đổi ý thức mà còn tác động vào thói quen tưởng chừng như khó bỏ.